donderdag 1 februari 2018

Verduurzamen van Arbeidstijden in het kader van duurzame inzetbaarheid van werknemers Een poging tot definitie.

In bedrijven en instellingen wordt veel gesproken over duurzame inzetbaarheid. Concrete aanleiding is onder andere de toename van de gemiddelde leeftijd van werknemers en de noodzaak om langer door te werken. Maar in brede zin gaat duurzame inzetbaarheid over alle generaties en niet (alleen) over bijvoorbeeld ontziemaatregelen voor oudere werknemers.

De relatie naar het werken in roosters met onregelmatige werken kan snel gelegd worden. Inmiddels is zoveel kennis verzameld over de nadelige gevolgen van het werken in ploegen- en wisseldiensten dat het bestrijden daarvan een hoge urgentie heeft.

Kort gezegd verstoren onregelmatige roosters de biologische klok op dusdanige wijze dat op langere termijn aantoonbare gezondheidsrisico’s gaan ontstaan. De Gezondheidsraad – veelal met rapporten die vooral voorzichtige conclusies bevatten die de Raad absoluut kan staven – concludeert eind 2017 dat nachtwerk het risico op diabetes, hart- en vaatziekten en slaapproblemen verhoogd. En dat het risico toeneemt naarmate men meer jaren nachtwerk verricht. (Klik hier voor het rapport).

Wetenschappers verbonden in the Working Time Society onderzoeken nog veel meer gezondheidsrisico’s zoals (borst)kanker, dementie en afnemende cognitieve vermogens als gevolg van het werken in ploegendiensten.

Het team Arbeidstijden FNV  gebruikt een eenvoudig model om gevolgen te duiden. Het patroon en de kenmerken van het rooster verstoren het sociale leven en de biologische klok, maar de effecten worden verstrooid door individuele verschillen tussen werknemers en de diverse coping strategieën die werknemers ontwikkelen om met de gevolgen om te gaan. Het eenvoudige model geeft ook inzicht in mogelijke veranderingen.

Het model kan vervolgens gebruikt worden om een vernieuwende visie op het verduurzamen van arbeidstijden te ontwikkelen. Daarbij ga ik uit van de definitie die Van der Klink e.a. in 2010 hebben verbonden aan de term Duurzame Inzetbaarheid.

Definitie Verduurzamen van Arbeidstijden.
Duurzame inzetbaarheid betekent dat werknemers in hun arbeidsleven doorlopend over daadwerkelijk realiseerbare mogelijkheden en voorwaarden beschikken om in huidig en toekomstig werk met behoud van gezondheid en welzijn te functioneren.

 In relatie tot duurzame inzetbaarheid in onregelmatige werktijden impliceert dit personeelsbeleid waarin alle partijen in de onderneming of instelling (management, vakbonden, medezeggenschap en individuele werknemers) verbonden worden in het Verduurzamen van Arbeidstijden door het nastreven van vier ambities:
1.       We gebruiken Vermindering van de Belasting als primaire en dominante doelstelling bij het ontwikkelen en introduceren van nieuwe roosters. Het doel is om structureel werktijden te creëren die beantwoorden aan rooster-ergonomische normen en uitgangspunten.
2.       We gaan Recht doen aan Diversiteit onder werknemers door het combineren van werk/privé en individuele verschillen in vitaliteit en weerbaarheid tegen belastende werktijden voorop te stellen. Doel is om verschillende roosterarrangementen en – keuzes te ontwikkelen en aan te bieden die passen bij de individuele behoefte en mogelijkheden.
3.       Het Verbeteren van de Individuele Leefstijl in relatie tot onregelmatige werktijden is tevens van belang, maar in samenhang en ondergeschikt met de andere ambities. We gaan voorlichting over eten, drinken en slapen verzorgen en introduceren maatregelen om gezond eten en drinken tijdens werktijd te stimuleren.
4.       Op langere termijn moeten we Arbeidsvoorwaarden Innoveren. Het doel is om structureel korter te werken in onregelmatige diensten en compensatie van fysiologische belasting in hersteltijd vorm te geven.

Met deze vier ambities als kern voor het verduurzamen van arbeidstijden kunnen verschillende activiteiten ondernomen worden. Meestal probeer ik een begin te maken door de DRIE concrete actiepunten te noemen om te STARTEN met de ontwikkeling van bruikbaar beleid duurzame inzetbaarheid in onregelmatige werktijden.



Erwin van Zandvoord
1 februari 2018

Geen opmerkingen:

Een reactie posten